Raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko

Raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko

Raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko (potocznie zwany Raportem OOŚ), jest ważnym narzędziem oceny wpływu planowanej inwestycji na środowisko i przyrodę. O konieczności jego opracowania informuje odpowiedni Urząd stwierdzając obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania w postępowaniu w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko (w przypadku tej grupy procedurę należy rozpocząć od złożenia Karty Informacyjnej Przedsięwzięcia tzw. KIP) lub wynika to wprost z kwalifikacji inwestycji do przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko – ta grupa obligatoryjnie wymaga sporządzenia raportu. Istnieje jeszcze trzecia grupa oddziaływania wymagająca opracowania raportu i jest to oddziaływanie na obszary Natura 2000. Wymogi oraz zakres raportu oddziaływania na środowisko określone są w ustawie z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, natomiast kwalifikacja danego przedsięwzięcia do odpowiedniej grupy oddziaływań odbywa się na podstawie Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko. 

Raport oddziaływania inwestycji na środowisko – do czego służy?

Raport o oddziaływaniu na środowisko jest konieczny do poprawnego przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko razem z uzyskaniem wymaganych przepisami opinii i uzgodnień oraz zapewnienie możliwości udziału społeczeństwa w postępowaniu, zarówno z perspektywy Urzędu wydającego decyzję środowiskową, jak i Inwestora odpowiedzialnego za zrealizowanie planowanego przedsięwzięcia. Obie jednostki muszą mieć wystarczającą wiedzę na temat oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko w przypadku jego realizacji, a zadaniem obu, jest ustalenie takich warunków, które wyeliminują lub przynajmniej ograniczą ryzyko negatywnego wpływu na środowisko. 

Poniżej omówiony zostanie proces tworzenia raportu, jego składowe oraz najważniejsze informacje, które powinien zawierać. Poniższą strukturę z powodzeniem można odnosić do wielu rodzajów inwestycji, przykładowo do realizacji przedsięwzięcia polegającego na wybudowaniu Farmy Fotowoltaicznej, Farmy Wiatrowej, Gazociągu, Linii Elektroenergetycznej oraz wielu innych.  

Kto może być autorem raportu?

Ustawodawca przewidział, iż opracowanie takiego dokumentu powinno być poprzedzone odpowiednimi kwalifikacjami, doświadczeniem i wykształceniem zatem w ustawie o udostępnianiu informacji o środowisku, wskazane jest, iż autorem raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko oraz raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na obszar Natura 2000 (a w przypadku gdy wykonawcą raportu jest zespołu autorów – kierującym tym zespołem) powinna być osoba, która zdobyła odpowiednie wykształcenie oraz posiada co najmniej 3-letnie doświadczenie w pracach w zespołach autorów przygotowujących raporty o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko (art. 74a). Opracowując raport należy uwzględnić w jego treści oświadczenie o spełnieniu powyższych wymagań i przedstawić je wraz z raportem o oddziaływaniu. 

Treść, zakres raportu oraz ocena oddziaływania na środowisko

Raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko powinien zawierać informacje umożliwiające poprawną ocenę oddziaływania, elementy które określa ustawa o udostępnianiu informacji (art. 66), ale również uwagi oraz opinie Urzędu decydującego o konieczności jego wykonania. Głównym celem wykonania Raportu jest określenie przewidywanego oddziaływania inwestycji na środowisko. Bardzo często okazuje się, iż nieodłączną częścią raportu powinna być inwentaryzacja przyrodnicza, która z jednej strony pozwala na formalne wywiązanie się z elementów które muszą znaleźć się w raporcie, ale także daje ogromną wiedzę na temat środowiska przyrodniczego znajdującego się w bezpośrednim zasięgu oddziaływania planowanego przedsięwzięcia.

Wiedzę którą daje inwentaryzacja przyrodnicza można wykorzystać nie tylko w samej treści raportu, można na jej podstawie zaplanować działania minimalizujące oddziaływanie, a także zabiegi dodatkowe jak zwiększanie bioróżnorodności na terenie inwestycji. Poza samą inwentaryzacją, konieczne będą dodatkowe analizy w zależności z jakim rodzajem inwestycji mamy do czynienia. Takimi analizami mogą być wpływ przedsięwzięcia na krajobraz, wpływ na klimat akustyczny, gleby, wody, przypadki możliwego transgranicznego oddziaływania na środowisko, oddziaływania skumulowanego, przedstawienie wariantów oddziaływania na środowisko oraz wiele innych. 

Raport nie określa jedynie wpływu, który nastąpi w momencie rozpoczęcia realizacji inwestycji, ale również prognozuje oddziaływanie w trakcie eksploatacji. Raport o oddziaływaniu na środowisko powinien uwzględniać oceną całego przedsięwzięcia i warunki użytkowania, ale również takie elementy jak porealizacyjny monitoring oddziaływania. Przykładowo dla Farm Wiatrowych, należy przeprowadzić 5 letni monitoring aktywności i śmiertelności ptaków i nietoperzy, aby poprzez badania zweryfikować prognozowane oddziaływanie z etapu procedowania decyzji środowiskowej. Zatem raport powinien także zawierać przedstawienie propozycji monitoringu oddziaływania planowanego przedsięwzięcia. 

Załączniki do raportu

Co do zasady sam raport nie ma określonych konkretnych załączników które powinny się w nim znaleźć. Raport sam w sobie stanowi załącznik określony w ustawie konieczny do załączenia wraz z wnioskiem o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Niemniej praktyka pokazuje, że załączniki do raportu wynikają z logicznego ciągu przeprowadzanych analiz, przykładowo w treści raportu oceniony zostaje wpływ na środowisko przyrodnicze, a na dowód tych analiz załączona zostaje inwentaryzacja przyrodnicza. Wynika to natomiast z podejścia autora i jego  metodyki opracowania raportu. 

Jakie inwestycje wymagają opracowania raportu?

Inwestycji które wymagają, bądź potencjalnie będą wymagać opracowania raportu po rozpoczęciu procedury w sprawie wydania decyzji środowiskowej, można mnożyć i próbować szeregować je w określone branże. Ustawodawca podjął tę próbę i zaszeregował rodzaje przedsięwzięć w Rozporządzeniu Rady Ministrów w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko. W związku z tym rozporządzeniem, można dla uproszczenia wydzielić 3 grupy przedsięwzięć z uwagi na ich oddziaływanie:

• 1. grupa to inwestycje zawsze znacząco oddziaływujące na środowisko przykładowo Farmy Wiatrowe o mocy powyżej 100MW – raport wykonywany obligatoryjnie.
• 2. grupa to inwestycje potencjalnie znacząco oddziaływujące na środowisko, przykładowo wielkopowierzchniowe Farmy Fotowoltaiczne – Urząd może w drodze postanowienie nałożyć obowiązek wykonania i przedłożenia raportu.
• 3. grupa, to przedsięwzięcia, które mogą znacząco negatywnie oddziaływać na obszar Natura 2000, czyli te które znajdują się w jej obszarze lub bezpośrednio z nią graniczą i zasięgiem oddziaływania mogą wpłynąć na cele w niej określone. 

Podsumowanie

Podstawowym zadaniem autora raportu jest kompleksowe przedstawienie przeprowadzonych analiz oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko oraz określenie przewidywanego oddziaływania na środowisko. Kolejnym kluczowym aspektem jest określenie środków zaradczych i kompensacyjnych. Jeśli projekt ma negatywny wpływ na środowisko, konieczne jest zidentyfikowanie działań, które pomogą zminimalizować skutki negatywnych oddziaływań na środowisko lub zrekompensować straty. Mogą to być m.in. programy rekultywacji terenów, nasadzenia nowych drzew czy wsparcie dla lokalnych przedsiębiorstw.

Podsumowując, proces tworzenia raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko to skomplikowany, ale niezwykle istotny proces, który gwarantuje, że inwestycje są zgodne z zasadami zrównoważonego rozwoju i minimalizują negatywny wpływ na naszą planetę.